Reglur Dale Carnegie um lestur þungra bóka - regla 4
Regla 4: Merktu við mikilvæg atriði.
R egla númer 4 hjá Dale Carnegie sem hann setur fram í bókinni "How to Stop Worrying and Start Living " er sú að ef þú ætlar af alvöru að þekkja efni kaflans þá þarftu að merka við mikilvæga punkta strax og þú lest. Vera með liti, penna eða blýant og merkja við. Merkja við orðið sjálft, merkja við setningu, merkja við línu en umfram allt að merkja við í textann. Textinn verði þannig auðveldari viðfangs þegar þú ætlar að rifja upp eða glósa eftir lestur.
Eitt af því sem við kennum hjá Hraðlestrarskólanum er hve mikilvægt það er að merkja við í texta til að undirbúa glósur á eftir lesturinn eða upprifjun úr bók seinna, t.d. vegna starfs.
Markmiðið með því að merkja við textann okkar er að gera okkur kleift að halda lestri áfram án þess að finna fyrir óöryggi gagnvart því að við séum hugsanlega að gleyma mikilvægum atriðum.
Dæmi:
Þegar þú ert í kennslustund hjá kennara þá bíður þú ekki með það þar til í lok tímans að glósa úr efni kennarans, heldur gerir þú það strax. Ef þú myndir bíða þar til í lok tímans væri drjúgur hluti af þessu efni gleymdur.
Við lestur:
Það sama hefur þú í huga þegar þú ert að lesa. Þú þarft að merkja við strax. Ef þú bíður með þetta þangað til að þú ert búinn að lesa kaflann gætu mikið af aðalatriðum hafa farist fyrir og gleymst.
Dæmi:
Þegar þú ert í kennslustund hjá kennara þá bíður kennarinn ekki eftir þér meðan að þú ert að glósa. Við gætum þó ímyndað okkur slíka kennslustund, þar sem kennarinn væri stöðugt að stoppa á milli til að leyfa okkur að glósa. Sú kennslustund yrði fljótt leiðinleg, það væri lítið af upplýsingum sem kæmust til skila og þær 45-90 mín. sem kennslunni er ætlað að standa yfir yrðu því til lítils.
Við lestur:
Þó kennarinn sé ekki á staðnum, þá er höfundur að miðla efni sínu til þín með nákvæmlega sama hætti og kennari í tíma. Ef við erum alltaf að stoppa til að glósa þá tekur auðvitað miklu lengri tíma að komast í gegnum lesefnið. Fyrir utan það, líkt og ég fjalla um á námskeiðinu, þá verður lesturinn leiðinlegri með því að lesa hann þetta hægt. Skilningur og einbeiting fellur verulega hjá okkur. Þess vegna er mikilvægt að merkja bara örsnöggt við og halda lestrinum áfram. Klára lesefnið sem sett er fyrir.
Notaðu blýant og merktu við strax
Ég mæli með að nota blýant þegar þú ert að merkja textann með þessum hætti því okkur hættir í fyrsta lestri á efni að merkja við atriði sem kemur síðan í ljós að eru ekki svo ýkja merkileg. Þetta er jafnan ástæðan fyrir því hve ómarkvissar glósur eru í fyrstu. Til að glósur okkar séu hnitmiðaðar verðum við að þekkja aðalatriði, vita hver eru lykilorð og hugtök og þeim upplýsingum náum við aðeins að kynna okkur ef við höfum beitt reglu Dale Carnegie númer 2 og forlesið efnið. Leitað uppi lykilhugtök og aðalatriði. Þau atriði sem við eigum að hafa á hreinu eftir að lesa efnið í gegn.
Regla 2 - Forlesa og lestrareinbeiting, skilningur og glósur verða auðveldari
Þegar þú hefur tekið 4-12 mínútur að forlesa kaflann og leita þessi atriði uppi er auðveldara að vita hvaða punktar í textanum skipta máli og þú hefur gert þitt til að lágmarka hættuna á að þú sért að merkja við atriði í texta sem skipta ekki máli. Með því að nota blýantinn við það að merkja við í bókina getur þú nú alltaf strokað þetta út seinna ef þú merkir við aukaatriði. Efni sem þú vilt ekki að sé að trufla við glósun eða upprifjun.
Notaðu spássíur fyrir vangaveltur um efnið
Vertu dugleg/-ur að merkja í spássíur þegar spurningar, athugasemdir eða annað sem leitar á hugann við lesturinn minnir á sig. Notaðu mismunandi merkingar og búðu þér til merkjakerfi, ekki ólíkt því sem kennarar nýta sér við yfirferð verkefna. Merktu með +,-,!;?,X,*,< eða í raun hvaða merki sem þér dettur í hug. Það þarf bara að hafa merkingu fyrir þér en auðveldar þér glósutöku úr textanum á eftir því þú hefur tengt þetta merki við einhverja sérstaka athöfn í huganum.
Glósur tilbúnar strax eftir lestur því vinnan er að mestu búin
Þegar þú hefur síðan lokið við lestur kaflans þarftu ekki að hafa neinar áhyggjur af glósun úr efninu því þú ert búinn að vinna mestalla vinnuna. Það eina sem þú þarft að gera er að fletta tilbaka á fyrstu síðu og byrja að draga þessi lykilorð og lykilhugtök yfir í sérstakar glósur, sérstaklega ef þú ert í námi. Ef þetta er efni sem þú vilt hafa á hreinu og láta aðalatriði sitja vel og lengi eftir í huga þínum, þá er mikilvægt að setja þetta á blað.
Glósuleiðir - t.d. hugarkort í tölvu
Glósa lykilorð og hugtök og nota upprifjunartré, hugarkort eða aðrar þær leiðir sem nýtast við að festa glósur í huga. Í tölvum er hægt að nota t.d. hugarkort með iMindMap hans Tony Buzan (hann er höfundur hugarkorta) eða MindManager. Sömu forrit er síðan hægt að nota við glósun í tíma.
Mikilvægi þess að merkja við í texta löngu viðurkennt sem markvissari leið að meðtaka mikilvægt lesefni
Þessa reglu setur Dale Carnegie fram í bók árið 1944 en samt sem áður er merking í texta eitthvað sem við temjum okkur almennt ekki enn í dag. Það að beita reglu 2 (forlesa)...vita hvar aðalatriði eru, hvaða efni á að sitja eftir, hvaða lykilhugtök ætlum við að glósa hjá okkur...og síðan að merkja við í textann okkar þegar við lesum efnið yfir með góðum skilningi og undirbúa þannig glósutöku strax eftir lesturinn.
Í bókinni sem að nýtist vel sem leiðbeiningarrit um streitu og kvíða og hvernig við getum komist í gegnum slíkt nefnir Dale í formála 9 reglur til að ná sem mestu út úr bókinni.
Þegar ég las hana fyrir fjölda ára síðan, kveikti ég lítið á þessum reglum og var lítið að velta þeim fyrir mér en eftir að ég hóf háskólanám og þó sérstaklega eftir að ég hóf að kenna hraðlestur, kemur það mér á óvart hve lengi þessi kunnátta, um það hvernig eigi að lesa þungar bækur og læra af þeim, hefur verið til. En bókin er gefin út árið 1944. Og þá sérstaklega í ljósi þess að ég vissi það ekki drjúgan hluta fyrri námsævi minnar (grunnskóli og menntaskóli) og meirihluti nemenda minna í Hraðlestrarskólanum gerir sér heldur ekki grein fyrir þessu. Fyrir mjög mörgum þeirra eru þetta ný sannindi sem ég er að bera á borð fyrir þau í námskeiðinum.
Ég ætla ekki að taka allar þessar reglur fyrir í einu, né ætla ég að fjalla um þær í þeirri röð sem hann tekur þau fyrir. Ég mæli þó hiklaust með bókinni, hef reyndar ekki lesið íslensku þýðinguna “Lífsgleði njóttu” en enska útgáfan er frábær og mikið af góðum punktum sem tekið er á þar.
Nánari fréttir um reglurnar má finna í fréttabréfi okkar en mun halda áfram að fjalla um reglur Dale Carnegie í blogginu fljótlega. Ekki missa af því.
|
