Hraðlestur er lykill að velgengni
Það að hafa náð færni í að lesa hraðar mun auðvelda þér alla upplýsingaöflun til frambúðar. Hvort sem þetta eru skýrslur í vinnu eða kennslubækur í námi.
"Ég get tvímælalaust mælt með þessu námskeiði fyrir hvern þann sem þarf að komast yfir ógrynni upplýsinga á mettíma og þekkja innihald þeirra vel.” - Aldís, 27 ára greinandi á Verðbréfamarkaði
Skype - hafðu samband núna...
Wiki-orð vikunnar..
| Wikiorðabók: Orð vikunnar |
| »Orð vikunnar« (Wiktionary) |
Innskráning
| 11 góð ráð til að lesa meira í sumar.. |
 |
 |
 |
| Skrifað af: Jón Vigfús Bjarnason |
| Þriðjudagur, 06. júlí 2010 00:00 |
11 góð ráð til að lesa meira í sumar Eitt af því allra skemmtilegasta sem við getum gert á sumrin er að njóta góðra bóka. Það að lesa góða bók í sumarbústaðnum, í útilegunni, í sólbaðinu, á sundlaugarbakkanum, í garðinum eða í raun hvar sem við viljum, leyfa huganum að slaka á og heimsækja ókunn lönd, borgir og fá að njóta lífsreynslu annarra er stórkostleg upplifun. Vandi margra er aftur á móti – tíminn sem það tekur þau að ljúka allsæmilegri bók.Vandinn hjá okkur liggur í flestum tilfellum í nokkrum þáttum og þá helst gömlum venjum sem halda aftur af okkur, jafnan gamlar kreddur sem lifa enn góðu lífi og síðan einbeitingarleysi okkar sem eykst óðum í ys og þys nútímalífs. Þessum gömlu venjum – langlífu kreddum – ætla ég að gera skil seinna en vil taka einbeitingarleysið fyrir í þessari grein. Enda jafnan mun auðveldara fyrir okkur að takast á við það en margur heldur. Einbeitingarleysi við lesturÞar sem ég ætla að horfa sérstaklega til einbeitingar við lestur á skáldsögu er ágætt að hafa í huga að þetta er yfirleitt meira vandamál í þyngri texta. Á þetta til dæmis við um námsbækur og vinnugögn, lesefni þar sem vantar oft örlítið meiri áhuga hjá okkur eða betri þekkingu á grunnatriðum. Það er auðvelt að takast á við vandamál sem þetta en við beitum þó öðrum leiðum heldur en þegar kemur að lestri á skáldsögu.Skáldsögum er ætlað að halda athygli okkar í gegnum söguna, söguþráð, spennu eða áhuga fyrir því sem gerist hjá sögupersónum og hve auðveldlega við náum að tengjast persónum bókarinnar tilfinningaböndum. Sjá það sem þau sjá, finna það sem þau finna og finna til gleði eða sorgar þegar eitthvað bjátar á hjá þeim eða þegar gleðistundir verða á vegi þeirra. Sagan keyrir okkur inn í hugarheim höfundar og ímyndunarafl okkar spinnur ævarandi lífsþráð á milli bókarinnar og okkar. Það er þó þannig í nútímalífi okkar þar sem samskipti, í gegnum tölvur, síma og almenn persónuleg samskipti, eiga sér stað á miklum hraða – nánast enginn tími laus fyrir okkur – nema að slökkt sé á tölvu eða síma. Þegar svona er komið er auðvitað mjög líklegt að einbeiting okkar sé bágborin – dreift á marga staði – og erfitt að halda sig við lesefnið – jafnvel þó það sé mjög gott. Ein helsta ástæðan fyrir því að það er svo auðvelt fyrir utanaðkomandi þætti að trufla lestur okkar er hve hægt við lesum og hve óvirk við erum við lesturinn. Þegar við spjöllum við vini í síma erum við virkir þáttakendur í samtali – hlusta – spyrja – ganga um – teikna, krota eða rissa á blað – og hugurinn er stöðugt virkur í gegnum samtalið, erum virkir þátttakendur í samtalinu. Þegar við erum að vinna í tölvunni erum við að hamra á lyklaborð eða hreyfa mús – velta fyrir okkur efni á ógnarhraða – spjalla við vini, leika leiki, skrifa texta – erum stöðugt að virkja okkur með einhverjum hætti.  Þegar við lesum bók? Þá erum við með bók fyrir framan okkur og....hreyfum augun – út línu og aftur í næstu línu – út þá línu – og þannig höldum við áfram þangað til að við flettum síðu. Ef við lesum hægt t.d. 150-200 orð á mínútu þá er ekki óalgengt að það taki okkur hátt í tvær mínútur að komast í gegnum eina blaðsíðu. Tvær mínútur þar sem það eina sem við gerum til að virkja okkur almennt er að hreyfa augun – og það ómarkvisst því augun okkar stökkva jafnan út og suður við lestur á texta.Er það furða að það sé svo auðvelt fyrir aðra að trufla okkur við lesturinn þar sem við náum okkur jafnan seint á flug – samhengi stöðugt að detta niður – því við erum að standa upp á 10-20 mínútna fresti til að sækja eitthvað að drekka eða maula og fyrir vikið náum við ekki að tengjast lesefninu. Við getum tekið kvikmyndir sem dæmi. Veltu fyrir þér hvort mynd sem við horfum á sé almennt skemmtilegri ef við horfum á hana frá byrjun til enda án þess að taka hlé – eða ef við horfum á hana í 10-20 mínútna skorpum – þar sem við horfum í 10 mínútur – stoppum og sækjum meira að drekka – og höldum svo áfram í 10-20 mínútur og sækjum síðan eitthvað annað. Langflest ykkar þekkið þá tilfinningu að horfa á góða mynd út í gegn – þá er tíminn mjög afstæður – myndin heldur athygli þinni og verður þeim mun sterkari því hún hefur bókstaflega fært þig inn í annan heim. Það sama gerist við lestur bóka. Það er betra að lesa í að lágmarki 30-40 mínútur og hafa allt efni við höndina – því eftir því sem lengur er lesið, verður áhuginn meiri, lestrarhraðinn okkar eykst ósjálfrátt, við komumst lengra inn í textann, efnið verður meira lifandi og áhugaverðara og færir okkur inn í annan hugarheim. 11 góð ráð til að lesa meiraÞess vegna ákvað ég að draga saman nokkur einföld ráð til að auðvelda þér að lesa meira. Þetta eru leiðir sem margir átta sig á að þeir eru að beita nú þegar – með einhverjum hætti - sérstaklega þeir sem lesa mikið fyrir – enda eru þetta engin ný vísindi á bakvið þetta heldur frekar litlir reynslumolar margra fróðra manna.Ráð 1: Vertu virkur lesandiÞegar þú lest textann í gegn vertu virkari með því að leiða fingur eða penna í gegnum línuna. Þannig ertu að stjórna betur augunum og ert um leið virkari – því hreyfing fingurs virkjar augun og hugann betur en þegar þú ert bara að hreyfa augun í gegn. Ef þú ert að lesa handbók eða sjálfshjálparbók skaltu merkja við í spássíur eða draga hring utan um atriði sem þér finnast merkileg. Þannig ertu að taka betur eftir þeim. Ert að festa þau betur í huga og auðvelda þér að lesa efnið aftur seinna og sjá hvaða atriði vöktu athygli við fyrri lestur. Ráð 2: Stjórnaðu augunumAugum okkar er eðlislægt að stökkva út um allt – eru á stöðugu flökti til að greina minnstu breytingar í daglegum störfum okkar. Eru þannig að reyna að búa til þessa fullkomnu mynd sem varpað er upp í huga okkar. Grípa þær breytingar sem verða í umhverfi okkar, fugl á flugi, bíll að koma aðvífandi eða barn á hlaupum – þannig að hugur okkar hafi alltaf nýjustu upplýsingar til að vinna úr. Þegar þú lest textann þinn eru engar breytingar að verða á lesefninu en augun halda samt áfram að stökkva til og frá í efninu. Það er mjög erfitt fyrir okkur að fá augun til að hemja sig og láta að stjórn. Besta leiðin sem við höfum er að nota fingur eða penna til að leiða augun okkar í gegn og þannig að stjórna betur hvernig augun fara í gegnum textann. Ráð 3: Notaðu fingur/penna til að leiða augun þín í gegnum textaÞegar þú notar fingur eða penna við að leiða augun þín í gegnum textann ertu að stjórna betur hvaða orð þú ert að skoða. Ert í raun að benda auganu á orðið og leyfir því ekki að stökkva fram eða aftur í texta. Þú stjórnar betur lestrarhraðanum því um leið og augun hætta að stökkva fram eða aftur í lesefninu verður lestur þinn markvissari og lestrarhraðinn eykst. Hreyfing fingurs áfram út línu leyfir auganu ekki að stoppa eða stökkva tilbaka. Augum er eðlislægt að fylgja hreyfingu eftir. Sjáum dæmi um það er við horfum á fótboltaleik eða aðrar íþróttir. Augun eru því snögg að temja sér það að fylgja fingri eftir í gegnum lesefnið. Hvaða orð við erum að lesa og á þeim hraða sem þú setur þér. Því það er mun auðveldara fyrir okkur að stjórna fingri okkar en að stjórna augunum. Þar eru allt önnur lögmál að baki. Ráð 4: Reyndu að leiða augun síðan alltaf örlítið hraðar í gegnum textannÞegar þú hefur náð tökum á að lesa þau orð er bera fyrir ofan fingur – prófaðu þá að auka örlítið hraðann á fingri í gegnum línuna. Við erum jafnan þrælar venjunnar og um leið og við finnum hraða sem við erum sátt við stoppum við gjarnan þar og látum það duga. Hér er ágætt að líkja þessu við þjálfun maraþons. Við þurfum að auka þolið til að takast á við lengri vegalengdir í hlaupum. Þolið byggjum við ekki öðruvísi en að þenja þolmörkin – hlaupa lengra en við höfum gert áður og ná þannig að auka þolið. Þetta gerist ekki af sjálfu sér heldur þurfum við að taka meðvitaða ákvörðun um að hlaupa lengra – jafnvel þó líkaminn okkar segi stopp. Öðruvísi förum við ekki útfyrir þægindamörk okkar. Öðruvísi náum við ekki að bæta árangur okkar. Því þarftu að taka þá meðvituðu ákvörðun um að leiða fingur hraðar. Augun ráða við að lesa efnið hraðar – hugur þinn ræður við að lesa hraðar. Þú þarft að þenja þolmörk lestrarhraða – þar til að tilfinning þín fyrir lestri segi; Stopp – ég er ekki að skilja. Í stað þess að draga mikið úr hraða þar, skaltu reyna að halda þessum hraða. Áður en þú veist af hefur þú náð tökum á auknum hraða og getur farið að þenja aftur þolmörkin þín. Ráð 5: Hafðu markmið lesturs á hreinuHvert er markmiðið með lestrinum? Ertu að lesa þér til skemmtunar? Ertu að kynna þér nýja strauma í námi, starfi eða einkalífi? Ertu að reyna að byggja upp orðaforða? Þetta er langt í frá tæmandi spurningalisti en gefur þér hugsanlega örlitla innsýn inn í það efni sem þú vilt og þarft að velta fyrir þér. Þú þarft að velta þessum spurningum upp við lesturinn og hafa svar þeirra í huga við lesturinn – því spurningin stjórnar því hvernig þú tekst á við lesturinn. Er markmiðið þitt að njóta bókarinnar – lesa þér til skemmtunar? Frábært – njóttu hennar – ekki festa þig við smáatriði – lestu áfram og leyfðu höfundi að færa þig á nýjar slóðir. Ekki lesa bókina eins og námsbók og festa þig við orð og hugtök sem þú þekkir ekki – haltu lestrinum áfram. Þessi 11 ráð eru sérstaklega ætluð fyrir slíkan lestur. Þau geta hjálpað við annan lestur enda að mörgu leyti grunnatriðin þau sömu en það eru þó ákveðnir punktar – mikilvægir punktar – sem eru öðruvísi. Þú ert hugsanlega að lesa handbók er tengist námi, vinnu eða einkalífi, oft svonefnda Non-Fiction og markmiðið með lestrinum er ekki að læra eins og námsmaður – sem þarf að horfa í próf, verkefni og annað er tengist lestrinum. Heldur ertu frekar að leita ráða, handhægra atriða sem gætu komið að notum í daglegu lífi. Þessi 11 ráð geta þá nýst þér að hluta en það eru þó atriði sem þú þarft að taka öðruvísi og því ætla ég að fjalla um handbækur/Non-Fiction bækur við annað tækifæri og verður hægt að nálgast þá grein á www.h.is/handbaekur. Ráð 6: Njóttu hugarheims höfundarHöfundum skáldsagna er veitt ákveðið skáldaleyfi við ritun bóka sinna og við þurfum að taka tillit til þess við lesturinn. Við lesum ekki skáldsögur með sama hugarfari og námsbækur, ferðasögur eða ævisögur. Staðreyndavillur í skáldsögum eru í raun ekki til. Höfundi sögunnar leyfist að flytja okkur í sinn hugarheim – og hvort hann tengist okkar raunverulega heimi lítillega, algjörlega eða með engum hætti – breytir ekki því að hugarsmíðin á rétt á sér. Njótum hugarheims höfundar, leyfum honum að kynna fyrir okkur ný lönd, nýjar persónur og nýja heima. Hluti af þeirri kynngimögnuðu reynslu að lesa bók er einmitt sú að flytja okkur í annan raunveruleika og sjá hvernig persónur í þessum raunveruleika takast á við sitt daglega amstur. Ráð 7: Gefðu ímyndunaraflinu lausan tauminnEitt af því mikilvægasta sem við gerum er að leyfa huganum okkar að reika – gefa ímyndunaraflinu lausan tauminn og gefa huganum þá hvíld sem hann þarfnast til að takast á við hvaða verkefni sem er. Fyrir huganum er lestur sem æfing og slökun í senn – hugurinn fær þar tækifæri til að leika lausum hala – slaka á og hlaða batteríin. “Lestur er huganum það sem hreyfingin er líkamanum” sagði Pétur Gunnarsson rithöfundur og hafði mikið til síns máls í því. Þeir sem eru vanir að stunda hvers konar líkamsrækt þekkja vel þá tilfinningu þegar æfingu er lokið hve endurnærður líkami okkar er. Það sama gerist hjá huganum. Eftir að þenja ímyndunaraflið – taka smá ferð um ókunnar slóðir – er hugur okkar gjarnan endurnærður og tilbúinn í hvað sem er. Þetta er meðal annars ein ástæða þess hve mikilvægt það er að við séum að lesa annað en þungar kennslubækur á meðan við erum í námi. Bara 10-15 blaðsíður af léttu áhugaverðu efni rétt fyrir svefninn – gefur huganum þá hvíld sem hann þarf til að mæta endurnærður í næsta verkefni. Ráð 8: Ekki stoppa við orð/hugtök sem þú þekkir ekkiÞú ert ekki að lesa námsbók og því skaltu ekki festa þig við orð og hugtök sem þú þekkir ekki. Ef þú vilt byggja upp orðaforða getur þú haft blýant við hönd og dregið hring utan um orðið til að skoða það seinna. En þegar þú ert að lesa bókina – ekki stoppa – haltu áfram. Höfundur mun leiða þig í gegnum efnið og þú áttar þig smá saman á því hvað orðið merkti. Einn helsti vandi lesenda er að beita sömu lestrarvenju á allan texta – og lesa allt lesefni með sama hætti. Lestur þinn á að stjórnast af markmiðinu – í skáldsögum er markmiðið að njóta bókarinnar og það að stoppa við orð sem þú þekkir ekki – tefur fyrir þér. Það eina sem nýtt orð á að segja þér er að hér sé tækifæri til að byggja upp ríkari orðaforða – merkja við orðið með blýanti og þegar lestri lýkur þá ferðu og sækir þessi orð – notar þau í daglegu tali eða texta sem þú ert að skrifa og festir þau þannig í sessi hjá þér. Ráð 9: Leyfðu söguþræði bókarinnar að grípa þig og auka lestrarhraða enn frekarÞegar bókin byrjar að grípa þig og áhugi þinn fyrir lífi og aðstæðum hjá þeim sögupersónum sem þú ert að lesa um verður meiri eykst ósjálfrátt lestrarhraði þinn. Augun okkar hjálpa til við þetta því þegar eitthvað vekur áhuga okkar – stækka sjáöldur augans – hleypa inn meiri birtu – víkka sjónsviðið út og við náum að lesa efnið okkar hraðar. Þessi tilfinning kemur þó jafnan ekki fyrr en um miðbik bókar en ágerist eftir því sem líður á bókina. Ástæðan einfaldlega sú að það tekur okkur alltaf tíma að bindast persónum bókar og aðstæðum hennar tilfinningaböndum. Þess vegna er fyrri hluti – sérstaklega fyrsti fjórðungur bókar – jafnan seinlesin, nema í þeim tilfellum þar sem bókaflokkar eða sögupersónur eru notaðar aftur og aftur – við þekkum persónurnar og þurfum ekki eins langan tíma að tengjast nýju sögunni. Dæmi um slíkt eru bækurnar um Harry Potter og bækur Arnaldar Indriðasonar um Löggutríóið vinsæla – Erlend, Elínborgu og Sigurð Óla. Ráð 10: …en fyrst og fremst; Njóttu bókarinnar…Hafðu gaman af því sem þú ert að lesa – tíminn okkar er of dýrmætur að við séum að eyða honum í að lesa leiðinlegar bækur. Það er gefið út það mikið af bókum að af nógu er að taka af góðum, skemmtilegum, áhrifaríkum bókum. Hafðu þó í huga við mat þitt á því hvað sé leiðinleg bók að sumar þyngri bækur eru seinar af stað – hér er ágæt þumalputtaregla sem gott er að hafa sem viðmið; Lestu að lágmarki um þriðjung bókarinnar áður en þú gefst upp. Ef bókin hefur enn ekki gripið þig og þú hefur lokið við þriðjunginn – þá er bara hennar tími ekki kominn. Ekkert mál – settu hana aftur upp í hillu – og veldu þér nýja bók og byrjaðu strax að lesa að lágmarki 10-15 síður í þeirri bók. Ekki festa þig í gömlu kreddunni – sem okkur var velflestum tamið á unga aldri – að við þurfum að klára bók sem við byrjum að lesa. Útkoman er yfirleitt sú að bókin situr sem fastast á náttborðinu – ólesin – í tvo til þrjá mánuði. Engin önnur bók er tekin fram – að því að við viljum klára hina bókina fyrst - eins og okkur var jafnan kennt. Njóttu bóka – lestu það efni sem vekur áhuga þinn og þér finnst gaman að – ef bókin grípur þig ekki og þú hefur lokið við þriðjung hennar leggðu hana þá frá þér og veldu þér nýja bók. Ráð 11: …og umfram allt; Byrjaðu strax á að lesa allavega 10-15 blaðsíður í næstu bók um leið og hin klárast.
Hér er einn einfaldur lykill í að koma upp þeirri venju að lesa tugi bóka á ári – jafnvel tugi bóka á mánuði – með auðveldum hætti. Að lokum
Ef þú vilt fá eigulegt ókeypis bókamerki með þessum 11 ráðum – hafðu þá samband við Þetta tölvupóstfang er varið gegn ruslpóstsþjörkum, Þú verður að hafa JavaScript virkt til að sjá það. og kallaðu eftir einu slíku. Nánari fréttir um hraðlestur og aðra punkta sem hjálpa við lestur á skáldsögum má finna í fréttabréfi okkar - Hraðlestrarlykillinn - en ég mun halda áfram að fjalla um almennt um lestur á blogginu fljótlega. Ekki missa af því. |
| Síðast uppfært: Þriðjudagur, 06. júlí 2010 14:05 |
Þessi 11 einföldu ráð til að lesa meira af skáldsögum urðu til vegna mikils almenns áhuga sem ég hef fundið fyrir sem kennari á hraðlestrarnámskeiðum og þær áhyggjur sem fólk hefur af því að komast ekki yfir nóg af skáldsögum vegna tímaskorts. Bókaklúbburinn Hraðlestrarhesturinn – Við ábyrgjumst árangur þinn
Kynning á námskeiði
Adobe Flash Player not installed or older than 9.0.115!
Í fréttum
Morgunblaðið 14.7.2008
"Öll lesfög mun auðveldari viðureignar en áður"...Aðspurður segist Magnús lítið sem ekkert hafa dregið úr miklum leshraða sínum við próflesturinn. Hann þeytist á sama hraða yfir námsbækurnar og annað lesefni. (sjá grein í pdf) |
| Nánar... |