Aftur í nám - Námsvenjur uppfærðar og skrefin sem við getum tekið til að auðvelda okkur skólagönguna

Það skiptir engu máli hvort stutt er síðan að þú varst í námi og ert jafnvel að hefja aftur nám núna eftir sumarfrí eða ef það er langt síðan, jafnvel 5-10 ár eða lengur, síðan að þú sast á skólabekk síðast, það sem skiptir þig máli er að hafa í huga hve mikið góðar og markvissar námsvenjur og skýrari námstækni mun auðvelda þér vinnu í náminu á hverjum degi.

En ég þarf eflaust ekki að segja þér það. Ef þú ert meðal þeirra nemenda sem hafa sýnt námskeiðum Hraðlestrarskólans athygli þá hefur þú án efa sýnt fjölmörgum námstækninámskeiðum áhuga, og án nokkurs vafa setið nokkur þeirra. Ekki satt? En hvað svo? Hvað gerðist í náminu eftir að þú sast námskeiðið?

Vonsvikni vegna námskeiða

Í langflestum tilfellum breytist eitthvað til batnaðar hjá okkur. Við lærum eitthvað sem við sjáum strax hag af að nýta okkur og það gerir okkur auðveldara um vik að sinna náminu. En það voru án efa þó nokkuð margir þættir sem fjallað var um og okkur fannst spennandi en ekki eins áríðandi að tileinka okkur og því ákváðum við að einbeita okkur að einhverju einu ákveðnum þætti.

Þetta ýtir undir það sem ég nefni vonsvikni vegna námskeiða - því við náum sjaldan að breyta öllum þáttum eða tileinka okkur alla þætti sem námskeiðið bendir á þar sem við þurfum meiri tíma og er að mínu mati jafnan þörf á meira aðhaldi eftir námskeið eða helst æviábyrgð námskeiða - líkt og Hraðlestrarskólinn veitir.

Þannig náum við – sem þátttakendur á námskeiði - bara að breyta broti af því sem við þurftum og þar sem fæstum námstækninámskeiðum fylgir einhvers konar áætlun um eftirfylgni í framhaldi af námskeiði – þá fylgjum við því ekki sjálf eftir – veitum sjálfum okkur ekki nægt aðhald - að halda áfram að bæta okkur eftir að nýrri venju hefur verið komið upp.

Venjum er breytt markvisst – einni í einu

Helsta ástæðan fyrir þessu er sú að námstækninámskeiðin benda okkur á leiðir sem kalla á breytingu á venjum. Við höfum vanið okkur á eitthvað og við þurfum að venja okkur á eitthvað annað. Þannig að breyta gamalli úreltri venju í nýrri markvissari venju.

Vandamálið okkar er þó helst þetta að við eigum mjög erfitt með að breyta mörgum venjum í einu og mesta hættan er að allt falli um sjálft sig og engri venju verður breytt. Hér þarftu einfaldlega að hafa í huga að nýjar venjur þurfa að lágmarki 21 dag til að festa sig í sessi. Eftir að við höfum tamið okkur að beita nýrri venju í 21 dag verður auðveldara fyrir okkur að halda þeirri venju við án þess að beita okkur mjög mikið heldur gerum við verkið án mikillar umhugsunar – það er orðið að venju.

Við ráðum þó auðveldlega við að breyta fleiri venjum í einu – þegar við höfum náð færni við það. Upphafskrefið er þó alltaf það að taka 21 dag þar sem við erum að beita nýrri venju. Hugmyndina að þessu á Maxwell Maltz, höfundur bókarinnar Psycho Cybernetics og leggur hann til einfalda leið fyrir þig að prófa þetta ef þú trúir ekki sannleiksgildi þessara orða.

Dæmi:

Ef þú ert vanur að gera eitthvað t.d. að hnýta skóreimar á hægri fæti fyrst og svo að hnýta skóreimar á vinstri fæti. Taktu þá meðvitaða ákvörðun um að hnýta skóreimar á vinstri fæti fyrst í 21 dag og sjáðu hvað 21 dagur getur gert til að breyta venjum þínum. Þú getur beitt þessu við hvaða venju hjá þér sem er. Veltu fyrir þér daglegum venjum þínum - er einhver þeirra sem að gæti nýst þér við tilraun sem þessa?

Mikilvægt að uppfæra námsvenjur

Um 95% af því sem við vitum um starfsemi heilans okkar eru upplýsingar sem hafa komið fram á síðustu tíu árum. Þetta þýðir einfaldlega að við erum stöðugt að komast að nýrri og markvissari leiðum við að nýta hugann okkar af því að við erum stöðugt að læra nýja hluti um hann. Það að halda í venjur sem við lærðum í grunnskóla eða menntaskóla – jafnvel þó það hafi bara verið fyrir 2-5 árum síðan - þýðir að við þurfum að uppfæra kunnáttu og færni okkar oftar.

Ástæðan einfaldlega sú að við höfum sjálf þróast á þeim tíma – við erum færari við að nota þær venjur sem við höfum tileinkuðað okkur og erum tilbúin að takast á við næsta skref – uppfæra venjur okkar og takast á við stærri og flóknari hluti.

Markmið námsannar:

Þú þarft því að hugsa hverja önn sem leið til að breyta 3-5 venjum – finna þær venjur sem eru að gera þér erfitt fyrir – finna leiðir sem auðvelda þér – gera þig markvissari. Námstækninámskeið gefa okkur urmul af hugmyndum um hvaða leiðum mælt er með en erum við að nota þær nógu markvisst?

Góð leið til að finna þær venjur sem þarf að breyta er að leita uppi venjur sem ýta undir streitu, kvíða eða frestunarhneigð hjá okkur. Ef einhver þessara atriða koma upp við vinnu okkar eru það skýr merki um það að við þurfum að finna og byggja upp betri venjur til að hjálpa okkur. Þær gefa okkur hugmyndir að venjum sem hafa lokið sínum líftíma – dæmi um venju sem við tókum upp einhvern tímann á lífsleiðinni – en er nú að hamla okkur – hindra framför okkar. Þessum venjum þurfum við að skipta út og setja nýjar markvissari venjur í staðinn.

Nokkur af þeim atriðum sem námstækninámskeið benda okkur sífellt á – vegna þess að þau hjálpa okkur - eru:

Glósuvenjur:

Eitt af því sem hamrað er á í öllum námstækninámskeiðum eru glósuvenjur og hve mikilvægt það er að glósa og festa þannig efnið - sem við lesum í bókum eða heyrum í tíma - betur í sessi. En nýtum við þetta nógu markvisst – það þekkja það mjög margir að glósutaka getur verið einn helsti höfuðverkur okkar. Glósur oft svo viðamiklar og þéttskrifaðar að þær nýtast ekki sem það upprifjunartæki sem þær eiga að vera. Sumir hafa jafnvel gefist upp á þessu og hafa selt sér þá hugmynd að þeir þurfi ekki að glósa – hafi ekki þurft þess hingað til og því þurfi ekki að breyta.

Allar rannsóknir um efnið sýna þó mjög skýrt að hnitmiðaðar glósur eru ein af mikilvægustu tækjum okkar þegar kemur að því að festa efni í sessi í huga okkar.

Vandamál okkar eru einfaldlega mikill fjöldi af gömlum úreltum venjum sem við höldum í og uppfærum ekki þrátt fyrir að öll merki streitu, kvíða, frestunarhneigðar kalli eftir því. Glósuvenjur þurfa að þróast – við erum ekki að beita sömu glósuvenjum í grunnskóla og menntaskóla eða menntaskóla og háskóla. Þegar við förum að takast á við þyngra efni þurfum við að breyta venjum – gera glósuvenjur hnitmiðaðri – venju sem ætlað er að auðvelda okkur lífið í námi en ekki að erfiða okkur.

Hvernig við glósum og hvaða leiðir henta okkur eru mjög persónubundnar og nokkrar leiðir eru til sem hjálpa okkur við að kynnast þeim og hér má finna tvær ókeypis slóðir að sjálfsprófum sem gætu nýst þér til að finna hvaða leiðir henta þér.

VARK

DISCOVERY WHEEL

Tímastjórnun:

Annað atriði sem hamrað er mjög á er það að stjórna betur tímanum þínum og tengist þetta beint og óbeint við næsta atriði sem ég ætla að skoða með þér eða skipulagi þínu. Eitt af því allra mikilvægasta sem þú temur þér yfir ævina er að hafa stjórn á tíma þínum og það hve vel þér tekst upp með þetta mun ákvarða að mjög miklu leyti hvernig þér líður í námi eða vinnu í framtíðinni. Okkur eru eingöngu gefnir 24 tímar á sólarhring – 168 tímar yfir vikuna – og það hve vel þér tekst upp að nýta þessar stundir stjórnast að miklu hluta af venjum þínum.

Það er nákvæmlega ekkert að því að slaka á – af og til – njóta tíma með vinum eða fjölskyldu og hlaða batteríin þannig að við séum tilbúin fyrir verkefni næstu daga. Það að slaka á – ómarkvisst – kallar á það að þú ert enn fastur í náminu eða vinnunni þegar þú ert í kringum vini eða fjölskyldu. Þú nærð ekki að kúpla út og slaka á. Betri tímastjórnun og betri venjur hjálpa þér við það. Gerir það að verkum að þú ert ekki með samviskubit þegar þú ert að njóta tíma með vinum og fjölskyldu – af því að þú veist að þú átt það skilið – þú hefur unnið fyrir því og átt þennan tíma inni.

Ég er þó alveg viss um að þú hefur á einhverjum tímapunkti ákveðið að taka skurk í þessu og ná betri stjórn á tíma þínum en einhverra hluta vegna hefur ekki orðið af því eða þú einfaldlega misst móðinn. Helst ástæðan fyrir þessu er einfaldlega sú að við vitum oft ekki nógu skýrt hvaða þættir það eru sem eru til vandræða hjá okkur. Hvað er það sem heldur aftur af okkur? Við þurfum að þekkja hvað sé ábótavant hjá okkur til að geta tekið skrefið fram á við og bætt okkur. Ein besta leið sem ég þekki og hef lesið talsvert um það er að taka bókhald á tímann okkar. Í grein sem ég skrifaði fyrir hraðlestrarskólavefinn fyrir þó nokkru síðan bendi ég á lausnina og mæli eindregið með að þú kíkir á hana og sækir skjölin sem vísað er í þar og rennir í gegnum vikuferli tengt henni – án efa 7 daga ferli sem mun borga sig upp á örskömmum tíma við að skipuleggja þig með skýrari hætti.

Skipulag

Annað atriði sem námstækninámskeiðin vísa alloft í er skipulag okkar. Það að skipuleggja okkur er alfarið tengt ákveðnum venjum – þar þurfum við markvisst að gera okkur grein fyrir því að líðan okkar í námi er tengt með mjög skýrum hætti því hve skipulögð við erum. Hættan á því að við lendum í því að finna fyrir streitu eða prófkvíða í lok annar er tengt með mjög skýrum hætti við það hve skipulögð við erum.

Spurningin sem við þurfum því að svara er einfaldlega þessi.

“Ef við vitum hve mikil áhrif bætt skipulag hefur á líðan okkar – af hverju gerum við þá ekki eitthvað?”

Það sem stoppar flesta er einfaldlega, mjög margar gamlar venjur sem halda aftur af okkur og við vitum ekki hvaða leiðum við eigum að beita til að breyta þeim. Þar til núna.

Að hafa þennan einfalda sannleika að leiðarljósi; þetta gerist ekki yfir nótt. Róm var ekki byggð á einum degi og venjum eru ekki festar í sessi á einum degi. Venjur eru heldur ekki að festast ef við gerum ekki neitt. Það að ætla okkur að breyta öllum þessum venjum strax – kallar á það að ekkert breytist og við missum móðinn. Það að finna þá venju sem hjálpar okkur við fyrsta skrefið, taka á henni, breyta henni í markvissari venju á þremur vikum og síðan að finna næstu venju og taka á henni – tekur tíma. En fyrir vikið getum við sofið róleg vitandi að hægt og bítandi erum við að verða betri námsmenn.

Þeim mun fyrr sem þú byrjar – þeim mun fyrr áttar þú þig á því hve auðvelt lífið getur verið. Bara með því að finna þær venjur sem stoppa þig – hamla framgöngu þína – og takast á við þær. Eina í einu – skref fyrir skref – daglega.

Besta leiðin til að takast á við þetta verkefni og bæta skipulag okkar er að vita hver markmiðin okkar séu – nýta síðan dagbók til að varða leiðina að markmiðunum – setja markmiðin í stutt en hnitmiðuð skref til 30 daga og taka lítil skref að því markmiði á hverjum degi. Hvort sem þetta á við um lestur, verkefni, bættar venjur, íþróttaiðkun, ritgerðir eða í raun hvað sem er. Þá tæklum við það ekki öðruvísi en dag fyrir dag. Haltu þig síðan við skipulagið – ekki reyna að gera of margt í einu – lærðu að vera einbeittari við vinnu þína í þann tíma sem þú ert að sinna henni og þann tíma sem þú hefur tekið frá í dagbókinni til að sinna henni. Og þegar því verki er lokið – Næsta...

Ef einbeiting þín er ekki til staðar eða ef þú ert eins og svo margir aðrir að reyna að vinna í mörgum hlutum á sama tíma – finndu þá bókina The Myth of Multitasking eftir vin minn Dave Crenshaw og þú munt komast að því að þannig kemur þú engu í verk – eða kannski það sem verra er skilar frá þér hálfkláruðu verki.

Lestrarvenjur:

Eitt af því sem sum námstækninámskeið fjalla um en ættu öll að gera er að horfa til lestrarvenjunnar. Um hana á það sama við og um allar aðrar venjur. Lestur kemur við sögu velflestra einstaklinga á hverjum einasta degi og hjá þeim sem eru í kröfuhörðu námi eða starfi þá skiptir það öllu fyrir þá að geta lesið miklu markvissar. Beita markvissari og hnitmiðaðri lestrarleiðum til að færast nær markmiðum sínum. Hvort sem markmiðið er að lesa efni af mikilli dýpt, skima texta til að kynna okkur efnið eða bara að njóta góðra bóka, þá þurfum við að gera okkur grein fyrir því að markmiðið - stjórnar lestrarleið - og að við lesum ekki efni bara með einum hætti. Markmiðið ræður för og ræður þeirri leið sem valin er við lestur. Ef við lesum námsbækur með sama hugarfari og skáldsögur – þá situr oft ekkert eftir af þeim aðalatriðum sem námsbækurnar áttu að skila til okkar. Ef við lesum skáldsögurnar með sama hætti og námsbækurnar – þá lesum við mun færri bækur og njótum þeirra ekki eins vel. Markmið lesturs á þessu efni var ekki það sama og því ertu ekki að beita sömu lestrarleið við að takast á við það.

Hraðlestrarnámskeið er ein leið til að hjálpa þér við að átta þig á hvaða leiðum á að beita í mismunandi efni en einnig má finna urmul góðra bóka um efnið og mæli ég eindregið með að huga að því og auðvelda þér þannig námið.

Að lokum

Ég tek nú aðeins nokkra hluti fyrir hér af þeim atriðum sem huga þarf að áður en farið er í aftur í nám. En þó þeim þáttum sem er einna mikilvægast að festa í sessi. Ef þú hugar að tíma, skipulagi, glósum og lestri – þeim venjum sem stjórna hegðun þinni og vinnu þinni – þá er mjög margt sem lagast hjá þér.

Það sem skiptir þó mestu máli er að vita af því að þetta er alltaf spurning um að breyta venjum og þeim breytir þú aðeins með tímanum. Þú verður að átta þig á því að það er ekki auðvelt – því gamlar venjur sitja fast og minna á sig – nýjar venjur eru yfirleitt óþægilegar og óþjálar – í upphafi. Þess vegna verður það okkur erfitt að koma þeim inn í kerfið okkar – teljum jafnan að merki um það hvað þær eru óþægilegar sé í raun skýrt dæmi um að þær séu rangar. Vandamálið er oft það að við hugsum ekki út í það þegar við lærum eitthvað nýtt þá er það okkur – alltaf – óþjált í upphafi. Skýrasta dæmið er það þegar við lærum að ganga eða lærum að hjóla. Okkur er það óþjált í upphafi og því dettum við aftur og aftur – en með tímanum verður þetta að venju og líkt og að við höfum aldrei gert neitt annað.

Við þurfum að gefa okkur tímann til að þjálfa þessa færni – koma upp nýrri venju. Vera þolinmóð og leyfa tímanum að vinna með okkur. Setja upp áætlun – áætlun til 90 daga eða 180 daga þar sem við erum dag fyrir dag að taka jákvæð skref í átt að betri námsvenjum og auðveldara lífi í náminu.

Nánari fréttir um námsvenjur og leiðir til að bæta þær má finna í fréttabréfi okkar en ég mun einnig fjalla mjög ítarlega um þetta í - 90 Dagar til að toppa námsárangurinn - um leið mun ég henda fleiri punktum um efnið á blogginu fljótlega. Ekki missa af því.